نامهای عربی این اصلهای دوازدهگانه عبارتند از:
ترکیب، کرسی، نسبت، ضعف، قوت، سطح، دور، صعود مجازی، نزول مجازی، اصول، صفا و شأن. ترجمهً فارسی نام این اصول در پرانتز آمدهاست:
- قاعدهٔ اصول (استواری): به معنی حسن نگارش حروف و استحکام آنها از جهات: قوت، ضعف، سطح، دور، صعود، نزول، سواد، بیاض و ارسال است.
- قاعدهٔ نسبت یا تناسب (هماندازگی): بدین معنی که حروف و شکلهای مشابه هم، در همهٔ موارد به یک اندازه باشند.
- قاعدهٔ ترکیب (هماهنگی): یعنی آمیزش و درکنارهم قرار گرفتن هماهنگ و دلپذیر حروف، کلمات، جملهها و سطرها با یکدیگر به گونهای که از حسن ترکیب برخوردار باشد.
- قاعدهٔ کرسی (قالبپذیری): یعنی نوشتن با توجه به خط کرسی انجام شود. کرسی کوچکترین مستطیلی است که واژهها و حرفها را در بر میگیرد و با زاویه قلمگذاری برابر است.
دو اصطلاح «صفا» و «شأن» صفت خطی است که به مرحلهٔ کمال رسیده باشد و پس از سالها تمرین و کارآزمودگی در خوشنویسی پدید میآید در توصیف این دو گفتهاند:
- صفا (شادابی): حالتی است که طبع را شاد و چشم را روشن سازد.
- شأن (دلنشینی): کیفیتی است از خط که چون پدید آید خطاط به نگریستن در خط مجذوب شود و احساس خستگی نکند.
ابن مقله قواعد خوشنویسی را به دو بخش تقسیم کردهاست:
- حسن تشکیل (خوشساختی): که از قاعدهٔ اصول و نسبت از آن پدید میآید.
- حسن وضع (خوشنشینی): که قواعد ترکیب و کرسی از آن استفاده میشود.